Παρασκευή, 23 Μαρτίου 2018

Πως λειτουργούν οι συνήθειες


Η δύναμη της συνήθειας

Το δύσκολο στη μελέτη της επιστήμης των συνηθειών είναι ότι οι περισσότεροι άνθρωποι όταν ακούνε γι’ αυτόν τον τομέα της έρευνας θέλουν να μάθουν άμεσα τη μυστική συνταγή για να αλλάξουν γρήγορα οποιαδήποτε συνήθεια τους. Αν οι επιστήμονες είχαν ανακαλύψει πώς λειτουργούν αυτά τα πρότυπα, τότε θα έπρεπε επίσης να έχουν βρει μια συνταγή για γρήγορη λύση στο πρόβλημα. Αλλά μακάρι να ήταν τόσο εύκολο. Το πρόβλημα είναι ότι δεν υπάρχει μόνο ένας τύπος συνηθειών και σίγουρα δεν υπάρχει μόνο μια συνταγή για την αλλαγή των συνηθειών. Υπάρχουν χιλιάδες.


Τα άτομα και οι συνήθειες τους είναι διαφορετικά πάντα και έτσι τα χαρακτηριστικά διάγνωσης και αλλαγής συνηθειών στη ζωή μας διαφέρουν από άτομο σε άτομο και από συμπεριφορά σε συμπεριφορά. Το κάπνισμα σαν συνήθεια είναι διαφορετική από την υπερκατανάλωση θερμίδων, η οποία είναι διαφορετική από την αλλαγή του τρόπου επικοινωνίας με τη σύζυγό σας, η οποία είναι διαφορετική από τον τρόπο με τον οποίο δίνετε προτεραιότητα στις εργασίες κατά την δουλειά σας. Επιπλέον, οι συνήθειες κάθε ατόμου οδηγούνται από διαφορετικούς πόθους.

Όπως καταλαβαίνετε δεν υπάρχει μυστική συνταγή. Αντίθετα, υπάρχει κάτι άλλο: ένα πλαίσιο για την κατανόηση του τρόπου λειτουργίας των συνηθειών και ένας οδηγός για τον πειραματισμό του τρόπου με τον οποίο θα μπορούσαν να αλλάξουν. Ορισμένες συνήθειες αποδίδονται  εύκολα στην ανάλυση που κάνουμε στα πράγματα και στην επιρροή που ασκούμε εμείς οι ίδιοι στα πράγματα που μας συμβαίνουν. Άλλες είναι πιο περίπλοκες και επιθετικές και απαιτούν παρατεταμένη μελέτη. Και για κάποιους από εμάς η αλλαγή των συνηθειών είναι μια διαδικασία που δεν ολοκληρώνεται ποτέ πλήρως. Αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι δεν μπορεί να συμβεί. Θα προσπαθήσουμε να εξηγήσουμε το γιατί υπάρχουν οι συνήθειες και πώς λειτουργούν. Το πλαίσιο που περιγράφεται παρακάτω είναι ένα φιλτράρισμα της τακτικής που έχουν βρει οι ερευνητές για τη διάγνωση και τη διαμόρφωση των συνηθειών στη ζωή μας. Η αλλαγή μπορεί να μην είναι γρήγορη και δεν είναι πάντα εύκολη. Αλλά με το χρόνο και την προσπάθεια σχεδόν οποιαδήποτε συνήθεια μπορεί να αλλάξει.

ΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΚΥΚΛΩΜΑΤΟΣ ΕΙΝΑΙ:

-Να προσδιορίσετε τη ρουτίνα (συνήθεια)

-Να πειραματιστείτε με τις ανταμοιβές

-Να απομονώσετε το συναίσθημα

-Να έχετε ένα σχέδιο


  
Βήμα πρώτο: Αναγνωρίστε και προσδιορίστε τη ρουτίνα της συνήθειας

Οι ερευνητές του MIT ανακάλυψαν ένα απλό νευρολογικό κύκλωμα στον πυρήνα κάθε συνήθειας, έναν βρόχο που αποτελείται από τρία μέρη: Ένα συναίσθημα (έμπνευση, βούληση, κριτήριο, αφορμή,) μια ρουτίνα (συνήθεια) και μια ανταμοιβή (αποδοχή, επιβράβευση).


Για να κατανοήσετε τις δικές σας συνήθειες πρέπει να προσδιορίσετε τα συστατικά του κυκλώματος σας. Μόλις διαγνώσετε το κύκλωμα συνήθειας μιας συγκεκριμένης συμπεριφοράς θα μπορείτε να αναζητήσετε τρόπους για να αντικαταστήσετε τα ελαττώματά σας με νέες ρουτίνες. Έχετε μια κακή συνήθεια που μπορεί να είναι οτιδήποτε. Το ξέρετε ότι δεν είναι σωστό και δεν πρέπει να το κάνετε, αλλά παρόλα αυτά δεν μπορείτε να αντισταθείτε.
  
Μπορεί να είναι το ότι αγοράζεται και τρώτε κάθε μέρα μπισκότα από το αγαπημένο σας μαγαζάκι στη γωνία με αποτέλεσμα να μην μπορείτε να χάσετε τα περιττά κιλά σας, μπορεί να είστε εθισμένοι στον τζόγο στερώντας οικονομικά από την οικογένεια σας, μπορεί να είναι από το πιο απλό έως το πιο σύνθετο πράγμα όπως το πώς κάνετε μπάνιο ή πως φτιάχνεται τον εξοπλισμό σας στην κατάδυση, μέχρι το πώς μαθαίνετε νέες δεξιότητες ή πως επικοινωνείτε με τους γύρω σας. 
 
Κάθε φορά όμως διαπιστώνετε ότι παρ’ όλες τις προσπάθειες καταφέρνετε να αγνοήσετε τα σημάδια και να κάμψετε τις αντιστάσεις σας και τότε αισθάνεστε άσχημα. Κάθε φορά δίνετε υποσχέσεις στον εαυτό σας ότι την επόμενη φορά θα τα καταφέρετε αλλά πάντα η επόμενη φορά είναι διαφορετική. Και πάντα η συνήθεια επιστρέφει. 

Πώς ξεκινάτε τη διάγνωση και στη συνέχεια αλλάζετε αυτήν τη συμπεριφορά; Με τον προσδιορισμό του κυκλώματος συνήθειας. Και το πρώτο βήμα είναι να προσδιορίσετε τη ρουτίνα. Σε κάθε σενάριο (όπως συμβαίνει με τις περισσότερες συνήθειες) η ρουτίνα είναι η πιο προφανής όψη, είναι η συμπεριφορά που θέλετε να αλλάξετε. 


Στη συνέχεια ρωτήστε τον εαυτό σας: ποιο είναι το συναίσθημα γύρω απο την ρουτίνα σας, π.χ. τι πραγματικά αισθάνεσται όταν τρώτε μπισκότα; Είναι η πείνα; Είναι η ανία; Μήπως το χαμηλό επίπεδο σακχάρου στο αίμα σας; Μήπως το βλέπετε ή χρειάζεστε ένα διάλειμμα από την καθημερινότητα; Και τέλος ποια είναι η ανταμοιβή σας; Το ίδιο το μπισκότο; Η προσωρινή κοινωνικοποίηση με άλλους ανθρώπους στο μαγαζί; Μήπως η έκρηξη ενέργειας που προέρχεται από την ζάχαρη; Για να το καταλάβετε θα πρέπει να πειραματιστείτε λίγο.

Βήμα δεύτερο: Πειραματιστείτε με τις ανταμοιβές

Οι ανταμοιβές είναι ισχυρές επειδή ικανοποιούν τους πόθους μας. Αλλά συχνά δεν συνειδητοποιούμε τις επιθυμίες που οδηγούν τις συμπεριφορές μας. Μια ομάδα μάρκετινγκ ανακάλυψε ότι οι καταναλωτές επιθυμούν να βάλουν ένα φρέσκο
​​άρωμα μετά από έναν καθαρισμό προσώπου και έτσι βρήκαν μια λαχτάρα που κανείς δεν ήξερε ότι υπήρχε. Κρυβόταν σε ένα απλό βλέμμα. Οι περισσότεροι πόθοι είναι κάτι σαν αυτό: γίνονται προφανείς εκ των υστέρων, αλλά είναι εξαιρετικά δύσκολο να τους δούμε όταν είμαστε υπό την κυριαρχία τους. Για να καταλάβετε ποιοι πόθοι οδηγούν συγκεκριμένες συνήθειες είναι χρήσιμο να πειραματιστείτε με διαφορετικές ανταμοιβές. Αυτό μπορεί να διαρκέσει λίγες μέρες, λίγες εβδομάδες ή και περισσότερο. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου δεν πρέπει να αισθάνεστε πίεση, σκεφτείτε τον εαυτό σας ως επιστήμονα στο στάδιο συλλογής δεδομένων.

Την πρώτη ημέρα του πειράματός σας όταν νιώθετε την επιθυμία να πάτε στην καφετέρια και να αγοράσετε ένα μπισκότο προσαρμόστε τη ρουτίνα σας έτσι ώστε να προσφέρετε στον εαυτό σας μια διαφορετική ανταμοιβή. Για παράδειγμα, αντί να πάτε μέχρι την καφετέρια βγείτε έξω και περπατήστε γύρω από το τετράγωνο της γειτονιάς σας και στη συνέχεια επιστρέψτε πίσω χωρίς να φάτε τίποτα. Την επόμενη μέρα πηγαίνετε στην καφετέρια και αγοράστε κάτι άλλο, ένα ντόνατς ή μια καραμέλα. Την επόμενη μέρα πηγαίνετε στην καφετέρια και αγοράστε ένα μήλο. Στη συνέχεια δοκιμάστε με ένα φλιτζάνι καφέ. Στη συνέχεια αντί να πάτε στην καφετέρια περπατήστε μέχρι την δουλειά σας ή πηγαίνετε στον φίλο σας για κουτσομπολιό και γενικά αλλάξτε την ρουτίνα σας. Το θέμα είναι να δοκιμάσετε διαφορετικές συνήθειες για να καθορίσετε ποια λαχτάρα οδηγεί τη ρουτίνα σας. Λαχταράτε το ίδιο το μπισκότο ή ένα διάλειμμα από την εργασία σας; Αν είναι το μπισκότο είναι επειδή πεινάτε πραγματικά; (σε αυτή την περίπτωση το μήλο θα πρέπει να λειτουργήσει εξίσου καλά) ή μήπως είναι επειδή έχετε ανάγκη την έκρηξη ενέργειας που παρέχει ένα μπισκότο; (σε αυτή την περίπτωση ο καφές με ζάχαρη θα πρέπει να είναι αρκετός) ή απλά περιπλανάστε στην καφετέρια ως δικαιολογία για κοινωνικοποίηση και το μπισκότο είναι απλώς μια βολική δικαιολογία; (αν ναι, το περπάτημα μέχρι την δουλειά και το κουτσομπολιό για λίγα λεπτά θα πρέπει να ικανοποιεί αυτή την επιθυμία. 

Καθώς λοιπόν δοκιμάζετε τέσσερις ή πέντε διαφορετικές ανταμοιβές μπορείτε να χρησιμοποιήσετε ένα παλιό τέχνασμα για να αναζητήσετε μοτίβα: Μετά από κάθε δραστηριότητα σημειώστε σε ένα κομμάτι χαρτί τα τρία πρώτα πράγματα που έρχονται στο νου όταν επιστρέφετε στη δουλειά σας. Μπορούν να είναι συναισθήματα, τυχαίες σκέψεις, σκέψεις σχετικά με το πώς αισθάνεστε ή μόνο τις τρεις πρώτες λέξεις που σας έρχονται στο μυαλό σας. Κατόπιν βάλτε μια υπενθύμιση στο ρολόι, στο κινητό ή στον υπολογιστή σας για 15 λεπτά διάρκεια. Όταν τελειώσει ρωτήστε τον εαυτό σας αν εξακολουθείτε να αισθάνεστε την επιθυμία για αυτό το μπισκότο; 


Ο λόγος για τον οποίο είναι σημαντικό να γράψετε τρία πράγματα είναι διττός. Πρώτον, αναγκάζεστε στιγμιαία να συνειδητοποιήσετε τι σκέφτεστε ή τι αισθάνεστε, να συνειδητοποιήσετε τις συνηθισμένες σας παρορμήσεις οπότε η συγγραφή τριών λέξεων σας αναγκάζει να εστιάζετε την προσοχή σας. Δεύτερον, οι μελέτες δείχνουν ότι η γραφή μερικών λέξεων βοηθά αργότερα το μυαλό να θυμηθεί τι σκεφτόσασταν εκείνη τη στιγμή. Στο τέλος του πειράματος όταν θα εξετάζετε τις σημειώσεις σας θα είναι πολύ πιο εύκολο να θυμηθείτε αυτό που σκεφτόσασταν και αισθανόσασταν σε εκείνη ακριβώς τη στιγμή επειδή ο γραπτός λόγος προκαλεί ένα κύμα ανάμνησης.

Και γιατί η υπενθύμιση των 15 λεπτών; Επειδή το σημείο αυτό είναι για να καθορίσετε την ανταμοιβή που επιθυμείτε. Αν δεκαπέντε λεπτά μετά το φαγητό ενός ντόνατς εξακολουθείτε να αισθάνεστε την επιθυμία να σηκωθείτε και να πάτε στην καφετέρια τότε η συνήθεια σας δεν προκαλείται από την επιθυμία σας για τη ζάχαρη. Αν μετά από κουτσομπολιό με έναν φίλο σας θέλετε ακόμα ένα μπισκότο τότε η ανάγκη για ανθρώπινη επαφή δεν είναι αυτό που οδηγεί τη συμπεριφορά σας. Από την άλλη πλευρά, αν δεκαπέντε λεπτά μετά από το να μιλήσετε με έναν φίλο βρίσκετε εύκολο να επιστρέψετε στη δουλειά σας  τότε έχετε εντοπίσει την ανταμοιβή (προσωρινή απόσπαση της προσοχής και κοινωνικοποίηση) που η συνήθειά σας προσπάθησε να ικανοποιήσει. Με το να πειραματίζεστε με διαφορετικές ανταμοιβές μπορείτε να απομονώσετε αυτό που θέλετε πραγματικά το οποίο είναι απαραίτητο για τον επανασχεδιασμό της συνήθειας σας.
 


Μόλις καταλάβετε τη ρουτίνα και την ανταμοιβή αυτό που παραμένει είναι η αναγνώριση του κίνητρου.

Βήμα τρίτο: Απομονώστε το συναίσθημα

Ένας ψυχολόγος στο Πανεπιστήμιο του δυτικού Οντάριο προσπάθησε να απαντήσει σε μια ερώτηση που απασχολεί τους κοινωνιολόγους εδώ και χρόνια. Γιατί μερικοί αυτόπτες μάρτυρες εγκλημάτων θυμούνται εσφαλμένα αυτό που βλέπουν και δίνουν λάθος στοιχεία στις αρχές ενώ άλλα γεγονότα τα θυμούνται με ακρίβεια;

Οι αναμνήσεις των αυτόπτων μαρτύρων φυσικά είναι εξαιρετικά σημαντικές. Και όμως οι μελέτες δείχνουν ότι οι αυτόπτες μάρτυρες συχνά παραβλέπουν αυτό που παρατηρούν. Επιμένουν ότι ο κλέφτης ήταν άνδρας, ενώ άλλοι λένε ότι φορούσε φούστα ή ότι το έγκλημα συνέβη το σούρουπο αν και η αστυνομία επιβεβαίωσε ότι ήταν μεσημέρι. Άλλοι αυτόπτες μάρτυρες μπορούν να θυμούνται τα εγκλήματα που έχουν δει με σχεδόν τέλεια ανάκληση στη μνήμη τους. Δεκάδες μελέτες έχουν γίνει πάνω σε αυτό και δείχνουν ότι μερικοί άνθρωποι είναι καλύτεροι αυτόπτες μάρτυρες από άλλους. Οι ερευνητές θεωρούν ότι μερικοί άνθρωποι έχουν απλώς καλύτερες αναμνήσεις ή ότι όταν ένα έγκλημα συμβαίνει σε ένα γνωστό μέρος και οικείο μέρος είναι ευκολότερο να το θυμηθούμε. Αλλά αυτές οι θεωρίες δεν επαληθεύτηκαν καθώς άνθρωποι με ισχυρές ή αδύναμες αναμνήσεις, με ή χωρίς εξοικείωση με το σκηνικό ενός εγκλήματος ήταν εξίσου πιθανό να αναλογιστούν τι συνέβη.

Ο ψυχολόγος υιοθέτησε μια διαφορετική προσέγγιση. Εξέτασε αν οι ερευνητές έκαναν κάποιο λάθος εστιάζοντας σε αυτά που είπαν οι μάρτυρες ή αν υπήρχαν λεπτές ενδείξεις που επηρέασαν τη διαδικασία αμφισβήτησης. Αλλά όταν παρακολούθησε την βιντεοταινία μετά από την συνέντευξη ψάχνοντας για αυτά τα σημάδια, δεν μπορούσε να δει τίποτα. Υπήρξε τόσο μεγάλη δραστηριότητα σε κάθε συνέντευξη, οι εκφράσεις του προσώπου τους, οι διαφορετικοί τρόποι που τέθηκαν τα ερωτήματα, τα κυμαινόμενα συναισθήματα που μοιραία δεν μπόρεσε να ανιχνεύσει κανένα συναίσθημα.

Έτσι σκέφτηκε μια ιδέα: επικεντρώθηκε στον τόνο της ομιλίας τους, στις εκφράσεις του προσώπου τους και στο πόσο κοντά ο μάρτυρας και ο αστυνομικός καθόντουσαν κατά τη διάρκεια της κατάθεσης. Στη συνέχεια αφαίρεσε οποιαδήποτε περιττή πληροφορία θα μπορούσε να αφαιρεθεί από τα στοιχεία. Έκλεισε την ένταση στο βίντεο, οπότε αντί να ακούει λέξεις θα μπορούσε να ανιχνεύσει από τον τόνο και την έκφραση της φωνής. Έβαλε ένα φύλλο χαρτιού πάνω από το πρόσωπο του αστυνομικού, ώστε να μπορεί να δει καθαρά και μόνο όλες τις εκφράσεις των μαρτύρων. Και τέλος μετρούσε με μετροταινία τις αποστάσεις μεταξύ τους κάθε φορά που απαντούσαν.

Μόλις ξεκίνησε να μελετάει αυτά τα συγκεκριμένα στοιχεία άρχισαν να έρχονται κάποιες ενδείξεις. Παρατήρησε ότι οι μάρτυρες που παρερμήνευαν τα γεγονότα συνήθως τους ρωτούσαν αστυνομικοί που χρησιμοποιούσαν έναν ήπιο και φιλικό τόνο για να ρωτάνε. Όταν οι μάρτυρες χαμογελούσαν περισσότερο ή κάθονταν πιο κοντά στο άτομο που τους ρωτούσε ήταν πιο πιθανό να κάνουν λάθος. Με άλλα λόγια, όταν αισθανόντουσαν φιλικά, ευχάριστα και οικεία και όταν τους ρωτούσαν με έναν ήπιο τόνο ή με ένα χαμογελαστό πρόσωπο οι μάρτυρες ήταν πιο πιθανό να παραπλανήσουν τον ανακριτή τους. Ίσως επειδή υποσυνείδητα εκμεταλλευόντουσαν την φιλικότητα.
 
Αλλά η σπουδαιότητα αυτού του πειράματος ήταν ότι οι ίδιες ταινίες είχαν μελετηθεί από δεκάδες άλλους ερευνητές. Πολλοί έξυπνοι άνθρωποι και επιστήμονες είχαν δει τα ίδια βίντεο, αλλά κανείς δεν τα είχε αναγνωρίσει πριν. Επειδή υπάρχουν πάρα πολλές πληροφορίες σε κάθε ταινία για να δείτε πραγματικά τα συναισθήματα. Μόλις όμως ο ψυχολόγος αποφάσισε να επικεντρωθεί σε τρεις μόνο κατηγορίες συμπεριφοράς και να εξαλείψει τις εξωτερικές – περιττές πληροφορίες οι συμπεριφορές και τα συναισθήματα ξεπήδησαν.

Η ζωή μας λειτουργεί με τον ίδιο τρόπο. Ο λόγος για τον οποίο είναι τόσο δύσκολο να εντοπιστούν τα συναισθήματα που προκαλούν τις συνήθειες μας είναι επειδή υπάρχουν και δεχόμαστε πάρα πολλές πληροφορίες. Ρωτήστε τον εαυτό σας, τρώτε πρωινό σε μια συγκεκριμένη ώρα κάθε μέρα επειδή κάθε μέρα είστε πεινασμένοι; ή επειδή το ρολόι λέει 7:30 και ότι τώρα τρώω πρωινό; ή επειδή και η οικογένεια έχει αρχίσει να τρώει; ή επειδή είστε ντυμένος και έτοιμος για να ξεκινήσετε την μέρα σας;

Όταν στρίβετε σε μια στροφή αυτόματα το αυτοκίνητό σας κατά την οδήγηση στην εργασία σας, τι προκαλεί αυτή τη συμπεριφορά; ο δρόμος; ή ένα συγκεκριμένο δέντρο; ή η γνώση ότι αυτή είναι στην πραγματικότητα η σωστή διαδρομή; ή όλα αυτά μαζί;

Για να προσδιορίσουμε το συναίσθημα μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε το ίδιο σύστημα με τον ψυχολόγο: Προσδιορισμός των συμπεριφορών σε κατηγορίες για να μπορούμε να τις εξετάσουμε λεπτομερώς και να δούμε τα πρότυπα. Ευτυχώς η επιστήμη προσφέρει κάποια βοήθεια από αυτή την άποψη. 



Τα πειράματα έχουν δείξει ότι σχεδόν όλες οι συνήθειες ταιριάζουν σε μία από τις πέντε κατηγορίες:

Τοποθεσία

Ώρα

Συναισθηματική κατάσταση

Άλλοι άνθρωποι

Προηγούμενη δράση

Έτσι, προσπαθήστε να καταλάβετε το συναίσθημα του να «πηγαίνετε στην καφετέρια και να αγοράζετε ένα μπισκότο σοκολάτας» και γράψτε δίπλα στα πέντε πράγματα ακριβώς τη στιγμή που έχετε την επιθυμία για ένα μπισκότο:

Πού είμαι; (κάθομαι στο γραφείο)

Τι ώρα είναι; (3:36 μ.μ.)

Ποια είναι η συναισθηματική μου κατάσταση; (βαριέμαι)

Ποιος άλλος είναι μαζί μου; (κανένας)

Ποια ενέργεια προηγήθηκε της επιθυμίας μου; (απάντησα σε μήνυμα στο κινητό)
--------------------
Την επόμενη μέρα:

Πού είμαι; (πίσω από ένα φωτοαντιγραφικό μηχάνημα)

Τι ώρα είναι; (3:18 μ.μ.)

Ποια είναι η συναισθηματική μου κατάσταση; (καλή)

Ποιος άλλος είναι μαζί μου; (ο Δημήτρης από την δουλειά)

Ποια ενέργεια προηγήθηκε της επιθυμίας μου; (έκανε φωτοαντίγραφο)
-------------------------
Την τρίτη ημέρα:

Πού είμαι; (στην αίθουσα συνεδριάσεων)

Τι ώρα είναι; (3:41 μ.μ.)

Ποια είναι η συναισθηματική μου κατάσταση; (κουρασμένος, ενθουσιασμένος για το έργο μου)

Ποιος άλλος είναι μαζί μου; (διάφοροι συνάδελφοι που έρχονται σε αυτή τη συνάντηση)

Ποια ενέργεια προηγήθηκε της επιθυμίας μου; (κάθισα επειδή η σύσκεψη άρχιζε)


Σε τρεις ημέρες ήταν αρκετά ξεκάθαρο ποιο συναίσθημα προκαλούσε τη συνήθεια να τρώω το μπισκότο σε μια συγκεκριμένη ώρα της ημέρας. Είχα ήδη καταλάβει στο δεύτερο βήμα ότι δεν ήταν η πείνα που οδηγούσε τη συμπεριφορά μου. Ήταν ξεκάθαρο ότι έψαχνα και είχα ανάγκη για ένα προσωρινό διάλλειμα σαν ανταμοιβή από το στρες και την βαρεμάρα στο γραφείο και έψαχνα για μια προσωρινή χαλάρωση και λίγη κουβεντούλα με έναν οποιονδήποτε φίλο. Και μέσα σε όλο αυτό έπαιρνα και το μπισκότο μου σχεδόν μηχανικά σαν μια καθημερινή συνήθεια που τώρα ήξερα ότι γινότανε μεταξύ 3:00 και 4:00.


Βήμα τέταρτο: Έχετε ένα σχέδιο

Μόλις καταλάβετε τη συνήθεια σας, έχετε την ανταμοιβή που οδηγεί τη συμπεριφορά σας, έχετε το συναίσθημα που την προκαλεί και αναγνωρίζετε την ίδια τη ρουτίνα τότε μπορείτε να αρχίσετε να αλλάζετε τη συμπεριφορά σας. Αυτό που χρειάζεστε είναι ένα σχέδιο.

Τώρα ξέρουμε ότι η συνήθειά μας δεν είναι τίποτα παραπάνω από μια επιλογή που εμείς σκοπίμως κάνουμε σε κάποιο σημείο της ζωής μας και που στη συνέχεια σταματάμε να την σκεφτόμαστε αλλά συνεχίζουμε να την κάνουμε κάθε μέρα. Αν θέλουμε να το δούμε και αλλιώς, οι συνήθειες μας είναι μοτίβα που το μυαλό μας ακολουθεί σε μια σειρά που λέει: όταν το νοιώσω (συναίσθημα), θα το κάνω (ρουτίνα) για να ικανοποιηθώ (ανταμοιβή).

Για να επαναπροσδιορίσουμε τα μοτίβα των συνηθειών μας πρέπει να ξεκινήσουμε πάλι από τις επιλογές μας. Και ο ευκολότερος τρόπος για να το κάνουμε αυτό είναι να έχουμε ένα σχέδιο. Στα πλαίσια της ψυχολογίας αυτά τα σχέδια είναι γνωστά ως «προθέσεις εφαρμογής». 

Χρησιμοποιώντας αυτό το πλαίσιο μάθαμε ότι η συνήθεια μου ήταν ανάμεσα στο μεσημέρι (3:30) με το απόγευμα. Ήξερα ότι η ρουτίνα μου ήταν να πάω στην καφετέρια, να αγοράσω ένα μπισκότο και να συνομιλώ με φίλους. Και μέσα από πειραματισμούς έμαθα ότι δεν ήταν ότι το είχα τόση ανάγκη το μπισκότο, αλλά μάλλον ήταν μια στιγμή για να χαλαρώσω, να αποσπάσω την προσοχή μου και ίσως μια ευκαιρία να κοινωνικοποιηθώ.

Έτσι, έγραψα ένα σχέδιο:

Στις 3:30 κάθε μέρα θέλω να πηγαίνω στο γραφείο ενός φίλου και να μιλάω μαζί του  για 10 λεπτά. Για να σιγουρευτώ ότι θα το θυμάμαι να το κάνω, έβαλα υπενθύμιση στο ρολόι μου ή στο κινητό μου ακριβώς στις 3:30. Δεν λειτούργησε αμέσως όμως. Υπήρχαν κάποιες μέρες που ήμουν πολύ απασχολημένος και αγνόησα την υπενθύμιση. Άλλες φορές είχαμε πολύ δουλειά στο γραφείο για να βρεθεί χρόνος να μιλήσουμε με τον φίλο και έτσι πήγαινα για διάλλειμα στην καφετέρια και ήταν ευκολότερο να πάρω ένα μπισκότο και έτσι ενέδωσα ξανά στην επιθυμία. Αλλά μετά κάποια μέρα άρχισα να τηρώ το σχέδιο μου, όταν χτύπησε η υπενθύμιση βρήκα χρόνο να ξεκλέψω και να πάω στον φίλο μου. Δεν είχα πάει στην καφετέρια, δεν είχα φάει ένα μπισκότο και ένιωσα ωραία. Τελικά άρχισε να λειτουργεί αυτόματα: όταν άκουγα την υπενθύμιση, έβρισκα έναν φίλο και έκανα ένα διάλλειμα από την καθημερινότητα και αργά αλλά σταθερά άρχισα να έχω μια μικρή αλλά πραγματική αίσθηση ολοκλήρωσης. Μετά από λίγες εβδομάδες δεν είχα ξανασκεφτεί την παλιά μου ρουτίνα. Και όταν δεν μπορούσα να βρω κανέναν να συνομιλήσω πήγαινα στην καφετέρια και έπινα τσάι ή καφέ με φίλους και συνάδελφους. Αυτό συνέβη πριν από περίπου έξι μήνες. Δεν βάζω
πλέον υπενθύμιση, αλλά περίπου στις 3:30 κάθε μέρα κάνω ένα διάλλειμα, κοιτάζω γύρω μου για να μιλήσω με κάποιους και μόλις περάσουν10 λεπτά στη συνέχεια πηγαίνω πίσω στο γραφείο μου. Γίνεται σχεδόν χωρίς να το σκεφτώ. Έχει γίνει μια συνήθεια. 

 
Προφανώς, η αλλαγή ορισμένων συνηθειών μπορεί να είναι πιο δύσκολη. Αλλά αυτό είναι το πλαίσιο για να ξεκινήσετε. Μερικές φορές η αλλαγή διαρκεί πολύ. Μερικές φορές απαιτούνται επαναλαμβανόμενα πειράματα και αποτυχίες. Αλλά μόλις καταλάβετε πώς λειτουργεί, μόλις διαγνώσετε το συναίσθημα, τη ρουτίνα και πάρετε την ανταμοιβή  θα νιώσετε καλύτερα.

Απόσπασμα απο το βιβλίο ''Η δύναμη της συνήθειας'' https://www.amazon.com/gp/product/081298160X?ie=UTF8&tag=randohouseinc6399-20&linkCode=as2&camp=1789&creative=9325&creativeASIN=081298160X 

Ελληνική έκδοση http://www.public.gr/product/books/greek-books/literature/translated-literature/i-dynami-tis-synitheias/prod3313074pp/

Ελλήνισε και απέδωσε: Κώστας Ανδρεάδης

Aγοράστε το βιβλίο μου σε e-book για tablets - smartphones - pc με λογαριασμο PAYPAL ή CREDIT CARD
https://payhip.com/b/pS9s
https://www.smashwords.com/books/view/595823
https://gumroad.com/l/hyNE#
www.lulu.com
www.scribd.com

 

Παρασκευή, 2 Μαρτίου 2018

[4] Αρχές Μάθησης Ενηλίκων


Οι ενήλικες και τα παιδιά διαφέρουν σε στυλ και προτιμήσεις μάθησης. Η αποτελεσματική εκπαίδευση στην κατάδυση θα πρέπει να συμπληρώνει τις μορφές μάθησης, τόσο του εκπαιδευτή όσο και των εκπαιδευομένων και έτσι οι εκπαιδευτές πρέπει να είναι σίγουροι ότι θα αποφύγουν την αντιμετώπιση των ενηλίκων μαθητών τους με τον ίδιο τρόπο που διδάσκουν τα παιδιά. Όταν διδάσκουμε ενήλικες πρέπει να γνωρίζουμε τα χαρακτηριστικά των ενήλικων εκπαιδευόμενων. Οι ενήλικες μπορεί να πιστεύουν ότι έχουν τελειώσει με την εκμάθηση δεξιοτήτων μέχρι να ανακαλύψουν ότι εξακολουθούν να υπάρχουν προβλήματα, ζητήματα που πρέπει να διερευνηθούν και πολλά πράγματα ακόμα που πρέπει να μάθουν. Στον σημερινό ανταγωνιστικό κόσμο απαιτείται συνεχής εκμάθηση και ενημέρωση με συνεχή ανάπτυξη.

Αναπτύξτε μια λίστα με το πώς διαφέρουν οι ενήλικες και τα παιδιά όταν πρόκειται για μάθηση.


Όταν μαθαίνετε η διαδικασία μπορεί να φαίνεται περίπλοκη και συγκεχυμένη, αλλά στην πραγματικότητα υπάρχουν μόνο τέσσερα βασικά βήματα στη μάθηση. Αυτά τα τέσσερα βήματα συμβαίνουν συνεχώς και είναι αλληλένδετα μεταξύ τους. Αν καταλαβαίνετε αυτά τα τέσσερα βήματα, έχετε ένα από τα βασικά κλειδιά για να αυξήσετε την ικανότητά σας για μάθηση τόσο στην τάξη ή σε έναν κύκλο μαθημάτων όσο και στην πραγματική ζωή.
 
Αρχές μάθησης ενηλίκων
Μαθαίνουμε να το κάνουμε κάνοντάς το (με την πρακτική εξάσκηση)
Δώστε στους εκπαιδευόμενους κάτι πρακτικό να κάνουν με τις πληροφορίες που μόλις άκουσαν. Από την θεωρία στην πράξη.
Έχουμε πέντε αισθήσεις
Μαζεύουμε εμπειρίες και εντυπώσεις μέσα από τις αισθήσεις μας συνδυάζοντας λεκτικές εξηγήσεις με γραπτές οδηγίες, εικονογραφήσεις ή αντικείμενα που μπορούμε να γευτούμε, να αγγίξουμε ή να μυρίσουμε. Παράδειγμα: Εκτός από τις προφορικές καταδυτικές οδηγίες και συμβουλές για τη διαχείριση της εκπαίδευσης δώστε γραπτές σημειώσεις και υλικά εκπαίδευσης και συνδυάστε τα με τα σύγχρονα ηλεκτρονικά υλικά ή τα σύντομα βίντεο που παρέχουν την δυνατότητα συζήτησης κατά την παρακολούθηση.
Μαθαίνουμε όταν είμαστε έτοιμοι να μάθουμε
Αν είναι δυνατόν εκπαιδεύστε όταν υπάρχει ανάγκη εκμάθησης για μια συγκεκριμένη δεξιότητα. Βοηθήστε τους εκπαιδευόμενους να κατανοήσουν πώς αυτή η μάθηση μπορεί να τους βοηθήσει στην εργασία τους, στην καριέρα τους ή στην προσωπική τους ζωή. Παράδειγμα: Να μάθουμε να χρησιμοποιούμε το χρόνο προς όφελός μας είναι μια βασική δεξιότητα. Οι περισσότεροι από εμάς έχουμε πράγματα που θα θέλαμε να κάνουμε αν μπορούσαμε να βρούμε το χρόνο. Σε ένα μάθημα καταδύσεων οι μαθητές σας είναι εκεί επειδή το θέλησαν οι ίδιοι (τις περισσότερες φορές) οπότε είναι έτοιμοι να μάθουν.
Κάνουμε συνδέσεις και συσχετισμούς συνεχώς
Συνδέουμε τη νέα μάθηση σε αυτό που ήδη γνωρίζουμε. Προσπαθήστε να κάνετε συνδέσεις μεταξύ αυτών που κάνουν ή λένε προς το παρόν και πώς πρέπει να συμπεριφέρονται διαφορετικά μετά την εκπαίδευση.

Μαθαίνουμε ένα πράγμα κάθε φορά
Οι εκπαιδευτές πρέπει να παρακολουθούν πάντα την εξέλιξη της μάθησης, ότι δεν βιάζουν τα πράγματα πολύ γρήγορα ή δίνουν στους εκπαιδευόμενους πάρα πολλά για να απορροφήσουν την ίδια στιγμή. Μετά από κάθε μάθημα είναι καλή ιδέα να δώσουμε στους ανθρώπους την ευκαιρία να κάνουν ερωτήσεις, να κάνουν μια άσκηση για να ενισχύσουν την γνώση τους ή να τους αφήσουμε να κάνουν αυτό που έχουν μόλις μάθει. Παράδειγμα: Βεβαιωθείτε ότι οι εκπαιδευόμενοι κατανοούν πλήρως τον τρόπο εκκένωσης του αέρα από τον ρυθμιστή πλευστότητας.

Μαθαίνουμε  πιο γρήγορα όταν τα αποτελέσματα μας ικανοποιούν
Επιδοκιμάστε τους εκπαιδευόμενους όταν κάνουν κάτι καλά ακόμα και αν είναι κάτι ασήμαντο. Ποτέ μην τους γελοιοποιείτε μπροστά σε άλλους. Μη βάζετε ποτέ ανθρώπους σε θέσεις όπου μπορεί να αισθάνονται μειονεκτικά, ταπεινωμένοι ή απειλούμενοι.

Χρειάζεται να καταλάβουμε τι μαθαίνουμε
Δεν αρκεί να ρωτήσετε σαν εκπαιδευτές "Είναι κατανοητό και σαφές αυτό;" ή "καταλάβατε τώρα;" Χρειάζεται να τους δείξετε και να κατανοήσουν ότι το καταλάβανε. Αν "σπάσετε" την μάθηση σε μικρά κομμάτια θα δώσετε στους εκπαιδευόμενους τις ευκαιρίες να εξασκηθούν και θα ελέγξετε καλύτερα και ευκολότερα μαζί τους για να διαπιστώσετε αν έχουν κατανοήσει σαφώς τις δεξιότητες και επίσης θα έχουν περισσότερες πιθανότητες να καταλάβουν.

Αναπτύσσουμε δεξιότητες μέσω της πρακτικής
Είναι βασικό να παρέχετε πάντα στους εκπαιδευόμενους ευκαιρίες να εξασκήσουν τη δεξιότητα που μαθαίνουν σε ένα ασφαλές και μη απειλητικό περιβάλλον. Τότε η μεταφορά μάθησης θα είναι μέγιστη. Αυτό δεν είναι πάντα εφικτό αν βρίσκεστε στην ανοιχτή θάλασσα ή αν κρυώνουν αλλά προσπαθήστε να το έχετε κατά νου και να πράξετε ανάλογα.
Διαφέρουμε μεταξύ μας σε ικανότητες και υπόβαθρο
Μαθαίνουμε διαφορετικά και έχουμε διαφορετικά ταλέντα. Μπορεί να είμαστε καλύτεροι με αριθμούς από ότι είμαστε με τον λόγο ή ίσως να μην είχαμε ποτέ την ευκαιρία να μάθουμε μια ιδιαίτερη δεξιότητα. Σεβαστείτε αυτές τις διαφορές που μπορούν να γίνουν μια μεγάλη πηγή δημιουργικότητας μέσα στην ομάδα. Δημιουργήστε μια ατμόσφαιρα όπου οι άνθρωποι θα μοιράζονται άνετα τις ιδέες τους. 


Πρωτότυπο Άρθρο του Κώστα Ανδρεάδη ©
Aγοράστε το βιβλίο μου σε e-book για tablets - smartphones - pc με λογαριασμο PAYPAL ή CREDIT CARD
https://payhip.com/b/pS9s
https://www.smashwords.com/books/view/595823
https://gumroad.com/l/hyNE#
www.lulu.com
www.scribd.com




Πέμπτη, 22 Φεβρουαρίου 2018

[3] Εσωστρεφείς και Εξωστρεφείς Συμπεριφορές - Δεξιότητες Παρουσίασης - Λεκτική Επικοινωνία του Εκπαιδευτή Καταδύσεων



ίστε εσωστρεφής ή εξωστρεφής χαρακτήρας. Συχνά μιλάμε για εσωστρέφεια και εξωστρέφεια ως προς το πόσο άνετα είμαστε και νιώθουμε γύρω από άλλους ανθρώπους. Οι εξωστρεφείς εμφανίζονται κοινωνικά άνετοι, μπορούν εύκολα να εισέλθουν σε συνομιλίες και θεωρούνται κοινωνικοί τύποι. Οι εσωστρεφείς προτιμούν την ησυχία τους, τους δικούς τους ανθρώπους και τον κοινωνικό χώρο που νιώθουν άνετα. Ωστόσο, υπάρχουν και άλλες μελέτες για την εσωστρέφεια και την εξωστρέφεια όπως από πού αντλούμε την ενέργειά μας. Υπάρχουν πολλοί εσωστρεφείς οι οποίοι λειτουργούν σαν εξωστρεφείς ώστε να συνεργάζονται, συνομιλούν, δουλεύουν και να αποδίδουν εξίσου καλά σε διάφορες κοινωνικές καταστάσεις. (βλέπε το άρθρο [2] στην ενότητα ''Ομάδες προσωπικοτήτων - Στυλ μάθησης'')
Ερωτηματολόγιο

Απαντήστε στις παρακάτω ερωτήσεις για να προσδιορίσετε αν είστε εσωστρεφής ή εξωστρεφής. Μην ανησυχείτε αν είστε ή όχι ο ένας ή ο άλλος τύπος, χαρακτήρας. Θυμηθείτε ότι είναι απλά ένα τεστ κατανόησης και πρέπει να απαντήσετε στο ερωτηματολόγιο με ειλικρίνεια και σύμφωνα με αυτά που σας αρέσουν περισσότερο.

1. Έχω τις καλύτερες ιδέες όταν:
α. Μπορώ να σκέφτομαι τα πράγματα από την αρχή μέχρι το τέλος
β. Μπορώ να αναπαράγω τις ιδέες μου από τις ιδέες άλλων ανθρώπων

2. Μαθαίνω καινούρια πράγματα καλύτερα όταν:
α. Μπορώ να τα μελετήσω, να σκεφτώ και να τα διαβάσω μόνος μου
β. Μαθαίνω, μιλάω και ενεργώ με άλλους

3. Αισθάνομαι πραγματικά ενεργητικός όταν:
α. Έχω χρόνο να ξεκουραστώ, να διαβάσω ή να χαλαρώσω
β. Είμαι γύρω σε φίλους ή στους συναδέλφους μου

4. Να συναντώ και να γνωρίζω νέους ανθρώπους:
α. Με βγάζει έξω από τα νερά μου
β. Είναι κάτι που μου αρέσει να κάνω
5. Όταν σκέφτομαι κάτι νέο:
α. Μου αρέσει να σκέφτομαι τις ιδέες μου και να παίρνω αποφάσεις προτού ακούσω τα σχόλια των άλλων
β. Μου αρέσει να μοιράζομαι τις αρχικές μου σκέψεις και να ακούω τα σχόλια των άλλων ανθρώπων

6. Μετά από μια παραγωγική μέρα όπου εργαστήκατε σαν μια ομάδα:
α. Πηγαίνετε στο σπίτι σας, αισθάνεστε εξουθενωμένοι και χρειάζεστε ανάπαυση
β. Γυρίζετε σπίτι σας με πλήρη ενέργεια και έτοιμοι να κάνετε κάτι άλλο

7. Προτιμάτε να λύνετε τα προβλήματά σας:
α. Αναλύοντας και δουλεύοντας μέσα από αυτά μόνοι σας
β. Μιλώντας γι’ αυτά τα πράγματα με τους ανθρώπους που σας ενδιαφέρουν
Βαθμολόγηση
Σύνολο των απαντήσεων Α και Β που επιλέξατε.
- A απαντήσεις = __________
- Β απαντήσεις = __________


Οι απαντήσεις Β αντιπροσωπεύουν εξωστρεφείς τάσεις. Οι απαντήσεις Α αντιπροσωπεύουν εσωστρεφείς τάσεις.

Ανεξάρτητα από τον τύπο του χαρακτήρα σας (εσωστρεφής ή εξωστρεφής) μπορείτε να κατανοήσετε λίγο περισσότερο τον εαυτό σας καθώς και τους άλλους ανθρώπους. Μπορείτε να το χρησιμοποιήσετε αυτό προς όφελός σας προγραμματίζοντας και μοιράζοντας τον χρόνο σας καλύτερα. 

Αυτό μπορεί να είναι σημαντικό όταν εκπαιδεύετε αρκετές ημέρες στη σειρά και πρέπει να επαναφορτίζετε τις μπαταρίες σας αποτελεσματικά έτσι ώστε να είστε προετοιμασμένοι για την επόμενη μέρα.

Δεξιότητες Παρουσίασης  

Λεκτική επικοινωνία                                
Περισσότερο μιλάμε παρά κάνουμε. Το να μιλάς από μόνο του δεν είναι και πολύ χρήσιμο ως εργαλείο διδασκαλίας όταν για παράδειγμα ο στόχος της διδασκαλίας σου είναι η ανάπτυξη νέων δεξιοτήτων. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί προς όφελός σας ωστόσο όταν πρόκειται να μεταδώσεις πληροφορίες καλύτερα να κάνεις παρά να μιλάς. Οι περισσότεροι από εμάς αντιγράφουν κινήσεις. Αυτό δεν σημαίνει ότι τις καταλαβαίνουμε κιόλας. Πολλές κινήσεις είναι δύσκολο να αντιγραφούν και έτσι χάνονται τα καλύτερα σημεία. Δεν ξέρουμε τι να αναζητήσουμε. Δεν μπορούμε να μεταφράσουμε τι πρέπει να κάνουμε.
Ξεπερνώντας τη νευρικότητα
Η ελαφριά νευρικότητα είναι φυσιολογική για όλους, ειδικά τις πρώτες φορές που παρουσιάζεται. Η νευρικότητα έχει δύο πηγές. Η πρώτη προέρχεται από τις αρνητικές σκέψεις που προκαλούν οι ίδιοι οι ομιλητές όταν αρχίζουν να σκέφτονται την παρουσίαση. Σκεφτείτε θετικά και σκεφτείτε ότι πιστεύετε σε αυτό που λέτε. Είστε έτοιμος. Στην πραγματικότητα, είστε το μόνο άτομο που είναι τόσο καλά προετοιμασμένο για αυτό το μάθημα. Οι εκπαιδευόμενοι πρέπει να γνωρίζουν τι πρέπει να πείτε. Μια δεύτερη πηγή έντασης προέρχεται από την υπευθυνότητα σας. Ο εκπαιδευτής αισθάνεται ότι είναι υπεύθυνος για τις αντιδράσεις και την ευημερία του καθενός στην αίθουσα. Αυτό το είδος νευρικότητας έχει ψυχολογικές προεκτάσεις. Αρχικά αποδεχτείτε το γεγονός ότι όλοι στην αίθουσα θέλουν να ακούσουν τις απόψεις σας, αλλά δεν σημαίνει αυτό οτι και όλοι στο ακροατήριο σας αποδέχονται ή συμφωνούν μαζί σας. Δεν είναι δική σας δουλειά να τους ευχαριστείτε όλους. Επικεντρωθείτε στον εαυτό σας και σε εκείνους που ανταποκρίνονται θετικά σε εσάς. Ξεχάστε τους άλλους.
Επειδή είναι δύσκολο να αντισταθείτε στη νευρικότητα
- Να έχετε αρκετό χρόνο για να δείτε το χώρο και τον εξοπλισμό.
- Έναρξη εγκαίρως. Αν είναι όλα έτοιμα και είστε και εσείς έτοιμος ξεκινήστε, μην περιμένετε τους αργοπορημένους. Η καθυστέρηση προσδίδει σε εσάς και στην ομάδα σας νευρικότητα.
- Καλωσορίστε τους ανθρώπους καθώς έρχονται. Συζητήστε τυχαία με ανθρώπους που γνωρίζετε μέχρι να έρθει η ώρα να ξεκινήσετε.
- Εξαλείψτε τυχόν φυσικά εμπόδια που υπάρχουν μεταξύ της τάξης και εσάς. Αν βρίσκεστε πίσω από ένα τραπέζι ή ένα αναλόγιο, απομακρυνθήτε από αυτό. Μείνετε μακριά απο την οθόνη και απο τον προτζέκτορα.
- Πάρτε βαθιά αναπνοή. Το αυξημένο οξυγόνο βοηθά τον εγκέφαλο να σκεφτεί και ο ρυθμός της κανονικής αναπνοής σας βοηθά να εστιάσετε.
Χρησιμοποιώντας μη λεκτική επικοινωνία
Είστε σίγουροι. Έχετε κάνει πρόβα. Έχετε ένα ισχυρό, λογικό επιχείρημα. Είστε έτοιμοι να αναλάβετε το έργο της παρουσίασης των πληροφοριών για να υποστηρίξετε τους μαθησιακούς στόχους σας. Αφού γνωρίζετε τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι αντιδρούν σε σχέση με εσάς, τότε μπορείτε να ελέγξετε και τον τρόπο που παρουσιάζετε τον εαυτό σας.

Κρατήστε την κατάλληλη απόσταση μεταξύ εσάς και του κοινού σας
Μιλώντας σε μια μεγάλη ομάδα ένας εκπαιδευτής ή δημόσιος ομιλητής μπορεί να έχει 4 έως 5 μέτρα απόσταση από την πρώτη σειρά ακροατών χωρίς να θεωρείται αυτό απρόσωπο. Με μια μικρότερη ομάδα θα πρέπει να είστε περίπου 1,5 έως 2 μέτρα μακριά. Αν είστε μακρύτερα οι μαθητές μπορεί να σας θεωρήσουν φοβισμένο. Αν είστε πιο κοντά οι άνθρωποι νιώθουν άβολα. Οπότε μην πλησιάζετε πολύ κοντά. Ένας ψηλός εκπαιδευτής για παράδειγμα που πλησιάζει σε μερικά εκατοστά απόσταση από τους μαθητές του και κλίνει προς το μέρος τους, εκφράζει (με τη γλώσσα του σώματος) την κυριαρχία του περισσότερο από τη φιλικότητά του. Οι φυσικοί κανόνες απόστασης ποικίλλουν από τον έναν πολιτισμό στον άλλο, οπότε βεβαιωθείτε ότι καταλαβαίνετε με ποιόν μιλάτε.


Σταθείτε όρθιος - οια
Η καλή στάση δίνει την εντύπωση της εξουσίας. Μη διπλώνετε τα χέρια σας, μη σκύβετε ή κουλουριάζεστε γιατί δίνετε σίγουρα ένα μήνυμα υπεράσπισης ή προστασίας του εαυτού σας. Σταθείτε ευθυτενής με το κεφάλι ψηλά. Μην βιάζεστε να προχωρήσετε στο μπροστινό μέρος της αίθουσας γιατί δεν θα ξέρετε τι να κάνετε για την υπόλοιπη παρουσίαση. Μάθετε να κινήστε στο χώρο.


Εξετάστε την εμφάνισή σας
Οι ψυχολόγοι έχουν διαπιστώσει ότι οι ελκυστικοί άνθρωποι είναι πιο πειστικοί από τους μη ελκυστικούς. Δεν αναφέρονται στην εμφάνιση ενός ατόμου. Ο καθένας και η καθεμία μπορούν να καλλιεργήσουν την ελκυστικότητα τους αρκεί να είναι περιποιημένοι, 
καθαροί, φορώντας ένα "επαγγελματικό" ένδυμα κατάλληλο για την περίσταση. Μιλώντας σε κοινό εκτίθεστε και αυτομάτως η εμφάνισή σας παίζει σπουδαίο ρόλο. Να είστε επαγγελματίας και να επιλέξετε ρούχα που σας ταιριάζουν.
Μετακίνηση στο χώρο και χρήση χειρονομιών
Ένας εκπαιδευτής που μένει κολλημένος στη θέση του ή κοντά στην οθόνη δίνει την εντύπωση ότι δεν αισθάνεται άνετα και έχει άγχος. Για να δώσετε την εντύπωση της αυτοπεποίθησης μετακινηθήτε ελεύθερα στο χώρο και χρησιμοποιήστε τα χέρια σας. Μπορείτε να πείσετε τον εαυτό σας ότι όλα είναι καλά. Επωφεληθείτε από τις φυσικές σας χειρονομίες, αλλά αποφύγετε να τις χρησιμοποιείτε ξανά και ξανά. Μερικοί εκπαιδευτές όταν τους λένε ότι πρέπει να μετακινούνται υιοθετούν μια χειρονομία και την χρησιμοποιούν επανειλημμένα. Στη χειρότερη περίπτωση, οι προγραμματισμένες κινήσεις αποκοιμίζουν το κοινό σας, ενώ στην καλύτερη περίπτωση αποσπούν την προσοχή του. Προσαρμόστε τις χειρονομίες σας για να ενισχύσετε την ομιλία σας. Επειδή πολλά παρουσιάσεις περιλαμβάνουν οπτικά βοηθήματα, μπορείτε να προσθέσετε κίνηση απλά επισημαίνοντας τα πιο σημαντικά χαρακτηριστικά. Προσοχή όμως να μην το παρακάνετε. Η έξυπνη μετακίνησή σας στο χώρο είναι χρήσιμη, ενώ μια ενδεχόμενη ακινησία σας θα τονίσει στους ακροατές σας τη σημασία αυτού που λέτε εκέινη τη στιγμή.

Ελέγξτε τις εκφράσεις του προσώπου και τους τρόπους σας
Παρόλο που όλοι γνωρίζουμε ανθρώπους που λένε: "Αν μου κόβανε τα χέρια δεν θα μπορούσα να μιλήσω", πολύ λίγοι άνθρωποι χρησιμοποιούν πραγματικά τις χειρονομίες. Οι εκφράσεις του προσώπου από την άλλη πλευρά είναι δύσκολο να ελεγχθούν και συχνά δίνουν μια ενοχλητικά ακριβή ένδειξη για το πώς αισθάνεστε πραγματικά. Πέρα από τον έλεγχο του εαυτό σας σε βίντεο, ο καλύτερος τρόπος να το ελέγξετε είναι να βεβαιωθείτε ότι είστε ικανοποιημένοι με τα σχόλιά σας. Προσπαθήστε να διατηρήσετε μια προσβάσιμη, ανοιχτή παρουσία. Θυμηθείτε ότι ένα χαμόγελο μετράει πάντα. Όταν χαμογελάς σε μια παρουσίαση, οδηγείς και το κοινό σου να χαμογελάσουν και αυτοί γενικά. Έτσι, καθώς μιλάτε δείξτε ενδιαφέρον για αυτά που λέτε. Αν δεν ενδιαφέρεστε εσείς πώς μπορεί να το κάνει το ακροατήριό σας;

Διατηρήστε την επαφή με τα μάτια
Μπορεί να θέλετε να ρίξετε μια ματιά στις σημειώσεις σας ή να εστιάσετε σε ένα σημείο σε μια οθόνη ή πίνακα. Όπως και να έχει δοκιμάστε να κοιτάτε τους μαθητές σας στα μάτια σε κάθε σεμινάριο, να εξετάζετε κάθε συμμετέχοντα ή να απευθύνεστε προσωπικά σε κάποιον χωρίς να τον ζορίζετε. Μπορείτε να απευθυνθείτε σε ένα ή δύο μέλη μιλώντας γενικά και να διακόψεται απότομα και ξαφνικά "γυρνώντας" στη συνέχιση της παρουσίασή σας.
Χρήση σημειώσεων
Είναι δύσκολο να προσπαθήσει κανείς να απομνημονεύσει ένα εκπαιδευτικό σεμινάριο. Η ανάκληση όλων αυτών των πληροφοριών παίρνει τόση ενέργεια απο τον εκπαιδευτή ώστε να μην του έχει μείνει άλλη για να συνδεθεί με το κοινό του. Μην σκεφτείτε ποτέ την απομνημόνευση. Αντ' αυτού, μάθετε να χρησιμοποιείτε τις σημειώσεις διακριτικά και αποτελεσματικά. Πολλοί εκπαιδευτές χρησιμοποιούν τα γραφικά τους ως σημειώσεις. Αυτό λειτουργεί συχνά σε σύντομες παρουσιάσεις, αλλά δεν είναι τόσο χρήσιμο σε περιόδους πλήρους παρουσίασης ημέρας ή πολλαπλών ημερών. Αν δεν μπορείτε να θυμάστε, μπορείτε να δημιουργήσετε σημειώσεις σε διάφορες μορφές. Ωστόσο θα πρέπει να είναι εύκολες στη χρήση. Αν σχεδιάζετε να χρησιμοποιήσετε εκτεταμένες σημειώσεις υπογραμμίστε τα βασικά σημεία. Και στις δύο περιπτώσεις μην χρησιμοποιείτε ποτέ πλήρεις προτάσεις, αλλά μονάχα αυτό που θα σας κάνει να θυμηθείτε τι θέλατε να πείτε. Ορισμένοι δημοφιλείς τρόποι είναι να γράφετε απλές λέξεις-κλειδιά ή φράσεις σε κάρτες, σε post-it, στα flip charts ή χρησιμοποιώντας το πλαίσιο σημειώσεων στις διαφάνειες του PowerPoint.

Διαχείριση της ερώτησης και της περιόδου απάντησης 

Κατά τη διάρκεια της παρουσίασής σας θα ξέρετε ήδη ότι έχετε προκαλέσει τη συμμετοχή του κοινού σας όταν ολοκληρώνετε την παρουσίαση σας. Στο τέλος, πείτε κάτι απλό όπως: "Θα χαιρόμουν να απαντήσω σε τυχόν ερωτήσεις που έχετε". Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να θέλουν να κάνουν μία ή δύο ερωτήσεις ή μπορεί να δεχτείτε καταιγισμό ερωτήσεων. Ανεξάρτητα από την προετοιμασία των μαθητών σας οποιοσδήποτε ανα πάσα στιγμή στην ομάδα μπορεί να έχει κάτι να πεί που δεν το είχε σκεφτεί. Ο απώτερος στόχος σας είναι να συμβάλλετε στην επιτυχία της παροχής εκπαίδευσης. Ερωτήσεις, σχόλια και συζητήσεις εξυπηρετούν πολύ καλά αυτόν τον στόχο σας. Όσο περισσότεροι άνθρωποι συμμετέχουν τόσο πιο αποτελεσματική σημαίνει ότι ήταν η παρουσίασή σας. Να χαίρεστε λοιπόν αν δέχεστε καταιγισμό ερωτήσεων γιατί σπάνια το "παθαίνουν" οι δασκαλοι. Το πρώτο βήμα όταν δέχεστε ερωτήση είναι να την ακούσετε πολύ προσεκτικά. Μην εκπλαγείτε αν οι μαθητέ σας έχουν οποιεσδήποτε ερωτήσεις ακόμα και για πράγματα που ήδη αναφερθήκατε. Μην πείτε ποτέ: ''νομίζω ότι το κάλυψα αυτό την προηγούμενη φορά", μην δείξετε ποτέ δυσαρέσκεια ή ειρωνεία γιατί απλά θα βλάψετε την αξιοπιστία σας. Μπορεί να μην καταφέρατε να τα αναφέρετε τόσο ξεκάθαρα όσο νομίζατε. 
Να θυμάστε πάντα ότι τα υπόλοιπα μέλη του ακροατηρίου σας θα "σταθούν" σταθερά με τον ερωτώμενο και όχι με εσάς.

Γενικές κατευθυντήριες γραμμές
Αφήστε τον κόσμο να ρωτάει. Όποιος ρωτάει μαθαίνει. Να χαίρεστε να σας ρωτάνε.  Βασικά, να το επιδιώκετε. Να είστε πάντα ευγενικοί. Περιμένετε μέχρι να βεβαιωθείτε ότι το άτομο έχει τελειώσει την ερώτηση πριν απαντήσετε. Αν ο ερωτώμενος επιχειρήσει να μονοπωλήσει τη συζήτηση με επανειλημμένες ερωτήσεις επιτρέψτε του να ολοκληρώσει μια ερώτηση, απαντήστε σε αυτή και στη συνέχεια να καλέσετε κάποιον άλλο να ρωτήσει. Ορισμένοι σύμβουλοι επικοινωνίας συστήνουν να κοιτάζετε μακριά και γενικά στο κοινό σας και όχι να εστιάζετε προσωπικά στον ερωτώμενο. Απαντήστε σε όλα, ακόμα και σε δηλώσεις. Πολλοί άνθρωποι αισθάνονται σαν να μην έχουν ερωτήσεις ή τους είναι δύσκολο να λειτουργήσουν μέσα απο ερωτήσεις. Μπορεί να χρησιμοποιούν τις δηλώσεις τους ως λειτουργία, στην πραγματικότητα συχνά επιδιώκουν να καταγράψουν την έγκριση των παρευρισκόμενων ή του εκπαιδευτή τους και ως εκ' τούτου τέτοιες συμπεριφορές είναι πολύτιμες για εσάς να τις γνωρίζετε και να πράξετε ανάλογα. Η απλή συμφωνία με μια τέτοια δήλωση δεν αρκεί. Πείτε κάτι σαν: "ευχαριστώ που συμμερίζεστε την άποψή σας μαζί μας" ή "συμφωνώ μαζί σας". Αν δεν έχετε καταλάβει την ερώτηση πείτε: "είναι ζωτικής σημασίας να επαναλάβετε την ερώτηση γιατί μπορεί να μην την έχουν ακούσει όλοι". Έτσι αφενός θέλετε να το επιβεβαιώσετε σωστά, αφετέρου δίνετε στον εαυτό σας χρόνο να σκεφτεί περισσότερο την κατάλληλη απάντηση. Μην βιαστήτε να απαντήσετε. Αν καθυστερήσετε αυτό δείχνει ότι το σκέφτεστε λίγο παραπάνω και δεν δείχνει σε καμία περίπτωση σημάδι αναποφασιστικότητας. Μείνετε συντονισμένοι χωρίς να σας αποσπά την προσοχή σας τίποτα. Είναι σημαντικό να κρατήσετε το μυαλό σας συντονισμένο στη διαδικασία ειδικά όταν η ερώτηση είναι μεγάλη ή όταν έχει προκαλέσει μια εντελώς διαφορετική σκέψη. Παραδεχτείτε όταν δεν γνωρίζετε την απάντηση. Πείτε: "δεν το γνωρίζω αυτό", "δεν το έχω συναντήσει πουθενά", "θα διαβάσω σχετικά και θα σας πώ".

Κανείς δεν περιμένει να γνωρίζετε τα πάντα. Κανείς δεν γεννήθηκε να τα γνωρίζει όλα. Είναι πολύ πιο έντιμο να είστε ειλικρινής. 


Συχνά, ο άνθρωπος που θέτει την ερώτηση ξέρει πραγματικά τι λέει και πώς να το κάνει. Το μπλέξιμο σε αυτές τις καταστάσεις μπορεί να είναι εξαιρετικά επιβλαβές για την αξιοπιστία σας. Αν δεν διαθέτετε τις πληροφορίες πείτε απλά ότι: "επιφυλλάσομαι να επανέλθω με νέα δεδομένα το συντομότερο δυνατό".

Πρωτότυπο Άρθρο του Κώστα Ανδρεάδη ©
Aγοράστε το βιβλίο μου σε e-book για tablets - smartphones - pc με λογαριασμο PAYPAL ή CREDIT CARD
https://payhip.com/b/pS9s
https://www.smashwords.com/books/view/595823
https://gumroad.com/l/hyNE#
www.lulu.com